The Role of Robotics in Supporting the Education of People with Disabilities

The Role of Robotics in Supporting the Education of People with Disabilities

Rola robotyki we wspieraniu edukacji osób z niepełnosprawnościami

DOI: 10.34866/sthk-9z58

Sławomir Koziej
ORCID: 0000-0001-5027-3881

Słowa kluczowe: roboty społeczne, edukacja specjalna, uczniowie z niepełnosprawnościami, robotyka edukacyjna, interakcja człowiek–robot, innowacje w edukacji.

Key words: social robots, special education, students with disabilities, educational robotics, human–robot interaction, educational innovations.

Streszczenie: Celem artykułu jest przedstawienie roli robotów społecznych w edukacji osób z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem ich potencjału dydaktycznego, terapeutycznego oraz ograniczeń praktycznych i etycznych. W pierwszej części omówiono definicję i charakterystykę robotów społecznych, które wyróżniają się zdolnością do prowadzenia interakcji przypominających relacje międzyludzkie. Następnie zaprezentowano przykłady zastosowań robotów w pracy z dziećmi i dorosłymi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, niepełnosprawnością intelektualną oraz zaburzeniami ruchowymi i komunikacyjnymi. Szczególną uwagę poświęcono humanoidalnym robotom Kaspar, NAO i Milo, które odgrywają kluczową rolę w treningu kompetencji społecznych i komunikacyjnych. W dalszej części wskazano korzyści wynikające z wykorzystania robotów społecznych, takie jak indywidualizacja procesu edukacyjnego, powtarzalność i cierpliwość, zwiększenie motywacji i redukcja lęku społecznego. Podjęto również refleksję nad wyzwaniami związanymi z kosztami, kompetencjami nauczycieli, ryzykiem nadmiernego przywiązania do technologii oraz dylematami etycznymi dotyczącymi dehumanizacji edukacji. Artykuł zakończono omówieniem przyszłych kierunków badań, w tym konieczności personalizacji interakcji, oceny długofalowej skuteczności, integracji robotów z innymi technologiami edukacyjnymi oraz wypracowania standardów etycznych.

Abstract: The article examines the role of social robots in the education of individuals with disabilities, focusing on their didactic, therapeutic, and motivational potential as well as practical and ethical limitations. The introductory section outlines the definition and characteristics of social robots, emphasizing their ability to engage in interactions resembling human communication. The article discusses applications of social robots in supporting children and adults with autism spectrum disorder, intellectual disabilities, and motor or communication impairments. Particular attention is given to humanoid robots such as Kaspar, NAO, and Milo, which play a central role in the development of social and communication skills. The paper highlights benefits such as individualized learning, patience and repeatability, increased motivation, and reduced social anxiety. At the same time, it addresses significant challenges, including high costs, teacher training requirements, the risk of over-attachment to technology, and ethical dilemmas concerning the potential dehumanization of education. Future research directions are discussed, with emphasis on personalization of interactions, long-term effectiveness, integration with other educational technologies, and the development of ethical standards. The conclusions underline that social robots should complement, rather than replace, teachers and therapists, and that their effective implementation requires both technological innovation and pedagogical reflection.